Iamangstone Mawkhiew
Lada ngi ia kren hi ia ka phutbol ha ka jylla Meghalaya baroh kawei ngi iohi ba kane ka jait sports ka pynshong shit shisha ia ki briew kiba ieit ia ka.
Ka phutbol ngim la ban len ba ka kham shongshit eh dei ha Shillong hapoh ka jingpyniaid jong ka Shillong Sports Association. Ngi iohi ba bunsien bun wat dei ki club na kane ka Association kiba kham bat ia bun tylli ki nam jop lada ia nujor bad kiwei pat ki Association ha ka jylla haba poi ha ki rynsan iakhun kum ka Meghalaya State League.
Ngi bna ia ki khlur ialehkai ha ki por mynshuwa hynrei ngim tip ha ka league aiu pat ki lehkai lait na ka First Division bad ka Super Division jong ka SSA. Nga lah ban ong ba ka jingjwat bha ban iakhun ia ka phutbol dei ha u snem 2007 ter ter namar ki don ki nongpyniaid ha ki club kiba satar ba dei beit ban jop, ia kata ngi sakhi ba ki sign wat ki player barri ruh. Ngam tip ka jingiakhun ha ki snem kham mynshuwa namar ngam pat sa khi dalade hynrei ka competition hi ka dei ka juh kaba nga tip ba ka long kaba eh.
U snem 2007 ter ter ki dei ki snem ba ka jingiakhun kaba jwat shisha namar ka jingdon ki club kiba bna nam bha. Ka Shillong Lajong, ka Ar Hima ha kito ki por Rangdajied United mynta, ka Royal Wahingdoh, ka Langsning, ka Nangkiew Irat bad kiwei kiwei. Ha shuwa u snem 2008-2009 kiba bun hi ki player Khasi jongngi ngi lah ban iohi ba ka sap ka phong ka jongki ka kut tang ha madan First Ground, Polo, khyndiat eh kiba paw ha ka national level.
Dei tad u snem 2008-2009 ka history jong ka phutbol ka la long thymmai ha ka nongbah Shillong namar ka jinglah jong ka Shillong Lajong ban rung sha ka I-League ha kito ki snem. Naduh u tei u snem ngi la sakhi bad iohi ia ki player Khasi kiba la ioh ka lad ban mih madan ia ka Shillong Lajong kum U Aibor Khongjee, U Eugeneson Lyngoh, U Wailadmi Passah nalor kiwei pat.
Kham hadien ka jinglah sa ka Royal Wahingdoh bad ka Rangdajied ban rung lem ha katei ka I-League, ka la nang pynskuin ia ka mynsiem trei shitom ha ki khun samla kiba don shisha ia ka jinglah ha kane ka jait jingialehkai kaba itynnad tam ha ka pyrthei.
Ka jingiaid lynti jong ka Royal Wahingdoh bad ka Rangdajied United ka long ba ka hap ban kynran dien noh na kane ka I-League namar ki sngewthuh khambha maki ia ka jingeh ba ka club ka mad. Wat ka Shillong Lajong kaba la kham tip ia ka kum ka club kaba don ia u trai uba tbit bad shemphang ha kiba bun ki liang ruh ka shem jingeh ban iaineh ha kane ka League.
Ka la hap ban hiar ha ka snem ba ka kiew bad ban kiew biang nangta hiar biang ha u snem 2018-19 hynrei namar ka jingskhem jong u trai ka wanphai biang ha u 2023.
Ngi dei ban ai ka jingiaroh ia kitei ki club, kiwei pat ki club shnong, kiba lah shisha ban sei madan ia ki samla kiba lah ban iakhun ha ka level kaba heh duh bad shaduh ISL hadien ba ka wan thymmai kum ka League kaba hajrong duh. Kum ki paitbah ngi sngew shongshit shisha bad ngi sngew kmen eh ba ki club na Shillong ki ioh ban wanlam ia ki jinglehkai bad kiwei pat ki club ha kane ka jylla.
Hynrei ha kawei pat ka liang kum ki paitbah ngim da sngewthuh ne ban pyrkhat pat ia ka jingshem jingeh jong ki trai club ban siew ia ka bainong jong ki player. Nga nud ban ong namar nga dei u player nga don bynta ha ka team bad nga don ka jingsngewthuh ba ka jinglut kaba heh tam ha ka pyrthei ka dei ka phutbol. 25 ngut haduh 30 ngut tang ki player kiba ha khmat eh khlem pat khein ia ki reserve team ka la dei kaba jwat tam lada siew 25000 haduh 50000 hajar shi bnai. Naei ki club kin ioh pisa lada kim ioh ia ki sponsor na ki company kiba heh. Kumno te ki company kin kyrshan pisa haba ka phutbol kumba ngi tip kam pat suhthied bha ha ka ri baroh kawei. Ka shu long tang ha ki katto katne ki jylla hynrei dang duna bha. Sa shisien ngi dei ban ai ka jingiaroh ia ki trai club kiba len shisha wat na ka bor jong ki.
Ka phutbol namar kata wat ha ka jylla Meghalaya ruh ngi iohi ba ka kham kiew na West Khasi Hills, Jaintia Hills bad na South West Khasi Hills bad na Ri Bhoi, na ki thain Garo ngi iohi ba dang duna shibun eh. Ia kata ngi lah ban iohi ha ka Meghalaya State League bad ha ka Santosh Trophy, namar 100 na ka 100 dei tang ki Khasi Pnar.
Ka jingshim rai ka sorkar ban iarap ia ki team ba rung I-League, IFL ka dei ka bynta kaba dei eh hynrei nga sngew ban kyntu ia ka sorkar lyngba kane ka jingthoh ba ka dei ban iarap lang ia ki club kiba don bynta bha ban kyntiew ia kane ka jait jinglehkai kyrpang ia kiba trei shisha ban kyntiew kum ia ki academy kiba trei shitom ban shut ban pynbeit ia ki khynnah sha kane ka kam. Hooid lada ngi kren ia ka pisa baroh ba kwah suda hynrei ka shong ka jingstad ka sorkar lyngba ka Sports Department ban leh ia kaba donkam ban lah ban kyntiew ia kane ka jingialehkai kaba ka football culture ruh ka don lypa ha ki briew jongngi.
Ha kawei pat ka liang ngi iohi ia ka crisis kaba eh tam ha ka phutbol ha ka ri India kaba la pynartatien ia kiba ieit phutbol namar kat ka AIFF ruh ka shem jingeh bha ha ka liang ka pisa pilain ban rah ia kane ka jait sports sha ki bynta kiba kham ha jrong. Ka jingiaid lynti ka India kan ym dei kaba suk namar tang ha Asian Cup ruh ka dang jwat tasam ba kan rung ha man ki saw snem ba pyniaid ia ka, katno tam sha duh ka FIFA. Imat dei na ka jingbym i poi shano shano ba na ka liang ka Sorkar pdeng kam da shimkhia ia kane ka kam hynrei kam long pat ha kiba ieit shisha ia kane ka jingialehkai. Ka sorkar pdeng ka la dei ban shim nuksa na ka sorkar Meghalaya ym ban ai pisa ia ki club hynrei ban pynkhlain ia ka AIFF lyngba ka pisa la kumno kumno 80 haduh 100 klur man la u snem tad haduh kan lah ban ieng dalade khnang ba kan long ka jingmyntoi ia ka lawei jong ka phutbol.
Sa shisien ngin phai la ki khmat, bad kata ka long ba ka hiar ka kiew ka ju jia ha ka phutbol bad khamtam ha ki club na kiba bun ki daw kiba ngam lah ban jer hangne, hynrei nga sngew kmen pat ba hapdeng ka jingeh kat kane mih pat ki nongialam ha ki club ban ialam kaba ai mynsiem pat sa shisien ia ki player haduh ki nong peitkai, nuksa kum ka Nongkseh hapoh ka jingialam jong u ma Daniel Thangkhiew bad kiwei kiwei.
Ngi khmih lynti namar kata ba ka sorkar kan pynsngew sha ki company ba ki dei ban bei pisa lem ia ki club khnang ba kan ai mynsiem shibun ia kiba ieit ia kane ka jingialehkai bad ba yn lah ban sei shuh shuh ia ki samla naduh dangrit haduh ban da shong sbai ka phutbol ha ka bor pyrkhat pyrdain jongki.
Khublei